Van band naar digitaal bestand: terugblik op 10 jaar audiovisuele digitalisering

24 okt 2024

Vlaanderen heeft een rijk erfgoed aan audiovisueel archiefmateriaal bij elkaar gefilmd of opgenomen. Dit jaar is het precies 10 jaar geleden dat we - toen nog als VIAA - gestart zijn dit materiaal digitaal veilig te stellen. Waar staan we na een decennium digitalisering? Geen beter moment om hierop terug te blikken dan de UNESCO Werelddag voor Audiovisueel Erfgoed!

Audiovisueel erfgoed bevindt zich vaak op oude dragers zoals cassettes of geluids- en beeldbanden. Maar die dragers hebben niet het eeuwige leven: ze slijten, en de beeld- en geluidskwaliteit neemt af. En ook de afspeelapparatuur wordt zeldzaam. Om het Vlaams collectief audiovisueel geheugen vandaag en in de toekomst nog te kunnen bekijken en beluisteren, brengen we het - in opdracht van de Vlaamse Regering en in samenwerking met onze contentpartners - tot leven en maken we het klaar voor morgen.

A trip down meemoory lane

Begin 2014 vertrokken de eerste dragers - welgeteld 317 audiocassettes uit de archieven van Amsab-ISG en AMVB - naar digitaliseringspartner SONIM Production. Het betekende de start van een grootschalige reddingsoperatie. Dat eerste jaar stelden we voor onze contentpartners meteen 96.000 audiovisuele dragers digitaal veilig. Vandaag is dat getal al opgelopen tot 550.000, goed voor 88% van het audiovisueel archiefmateriaal dat ons bekend is.

Collega Koen zorgt voor een vlot en veilig transport van en naar onze contentpartners. Beelden: screenshots uit video ter ere van 5 jaar VIAA.

De meest bedreigde eerst

Doorheen de jaren pakten we in massadigitaliseringsprojecten verschillende audio- en videoformaten aan, de meest bedreigde eerst. Door dragers over partners heen te bundelen, zorgden we voor schaal- en efficiëntiewinst zonder aan kwaliteit in te boeten. Duizenden cassettes en schijven gingen al door de handen van verschillende digitaliseringspartners.

- Loes Nijsmans, Manager Digitalisering & Acquisitie

Daarbij kwam ook het oudste opnamemedium voor geluid - de wasrol - aan bod. En in het innovatieve SIRDUKE-project wisten we zelfs de zwaar beschadigde lakplaten uit het VRT-archief te redden, in samenwerking met VRT, INA en Gecko. Het talrijkst? Dat waren de Betacams. Over een periode van bijna 7 jaar hebben we in verschillende projecten zo goed als 170.000 cassettes digitaal omgezet.

Een uitgekiende filmstrategie

Ook in de digitalisering van film hebben we flinke stappen gezet: we stelden praktisch 6.000 aangetaste en bedreigde exemplaren digitaal veilig. En dat was nodig, want na onderzoek in 2013 bleek het Vlaamse filmerfgoed niet in opperbeste staat. Volgend jaar werken we al 10 jaar samen met CINEMATEK voor de registratie en deponering van dit erfgoed. Zo kunnen we ook weer plannen maken voor de toekomst. Met VRT liep er, voor hun eigen filmcollectie, een soortgelijk registratieproject.

>> Bekijk de minidocu uit 2022 (met toenmalig Manager Digitalisering Brecht Declercq) om meer te ontdekken over onze samenwerking met CINEMATEK.

Zie je geen filmpje? Controleer even je cookie-instellingen, dan kunnen we deze inhoud ook aan jou tonen.

Pas je cookie-instellingen hier aan

Klaar voor het publiek

De inhoud van dit gedigitaliseerde erfgoed is het ontdekken waard. Om lessen uit te trekken, onderzoek te voeden, als inspiratie voor nieuwe creaties, of simpelweg om van te genieten. Daarom willen we deze waardevolle bronnen opnieuw toegankelijk maken. Dit doen we door onze partners te ondersteunen bij het beschikbaar maken van het materiaal dat wij voor hen bewaren, maar evengoed door zelf aan platformen zoals Het Archief voor Onderwijs of hetarchief.be te bouwen. Op ons onderwijsplatform kunnen leerkrachten en leerlingen in de klas aan de slag met audiovisueel materiaal, en op hetarchief.be maken we dit audiovisueel archiefmateriaal doorzoekbaar voor iedereen.

We zetten ook gericht pareltjes in de kijker, want - waar mogelijk - tonen we graag welke schatten er verborgen zaten op de dragers van onze partners. Zo lanceerden we in het verleden twee Beeldcapsule-campagnes met bekende Vlamingen om dit materiaal en de waarde ervan in de kijker te zetten. Stemde je toen mee?

Vandaag nemen we je mee naar een van de eerste audiobestanden die we digitaliseerden in 2014. Beluister een speech van politicus Camille Huysmans, uit de archieven van Amsab-ISG.

Wat de toekomst brengt

Het merendeel van het ons bekende audiovisuele materiaal is inmiddels veilig, maar dat betekent niet dat we op onze lauweren rusten. In kleinere combodigitaliseringsprojecten blijven we audiovisuele dragers voor onze contentpartners digitaliseren. Ook de digitalisering van aangetaste film (én voorbereiding voor de digitalisering van niet-aangetaste film) loopt door. Nog meer op onze radar? Muziekerfgoed - zoals vinyl. Momenteel brengen we in kaart welke dragers er zich in welke hoeveelheden (en in welke staat) bevinden bij welke organisaties.

Daarnaast richten we onze pijlen meer en meer op andere types erfgoed. Zo maken we hoogwaardige fotografische reproducties en 3D-scans van kunst- en erfgoedobjecten. En we stelden voor het eerst ook een grote massa kranten, glasplaten en topstukken digitaal veilig. Maar dat is een ander verhaal!

Benieuwd welk beeld en geluid je zelf in je (persoonlijk) archief hebt zitten? Via kenjedrager.be identificeer je audiovisueel en fotografisch materiaal, en krijg je tips mee over de erfgoedwaarde, bewaring en digitalisering.

We halen de pagina op, even geduld...