Digitaliseringsprojecten voor bedreigde en aangetaste films

Film kan om verschillende redenen kwaliteitsverlies vertonen, al is de meest voorkomende beschadiging het azijnsyndroom. De juiste bewaaromstandigheden en goede monitoring zijn cruciaal om ons filmerfgoed hiervoor te behoeden. Benieuwd waar we staan met de digitalisering van het Vlaamse filmerfgoed?

Wat is het azijnsyndroom?

Het azijnsyndroom heeft zijn naam te danken aan de sterke azijngeur die acetaatfilms afgeven wanneer ze gevat zijn door het syndroom. Het is een ontbindingsproces dat autokatalytisch verloopt. Concreet betekent dit dat de ontbinding traag op gang komt, maar dat de snelheid hierna exponentieel toeneemt. Aangetaste films gaan in quarantaine en worden in een koude, gematigd droge ruimte bewaard. Meer weten?

In beeld: acetaatfilm aangetast door het azijnsyndroom, ©meemoo

Digitaliseringsprojecten

Het spreekt voor zich dat films die aangetast zijn met het azijnsyndroom prioriteit krijgen wat betreft hun digitalisering. Eens voorbij een zeker punt, zijn ze namelijk niet meer te redden. Sinds 2015 laten we ze via een speciaal proces digitaliseren. In deze projecten nemen we aangetaste films mee met een zuurtegraad vanaf 5,0 en lager, uit de collecties van ruim 60 contentpartners.

Filmproject 1

Meemoo’s eerste filmdigitaliseringproject werd uitgevoerd in 2015 en 2016. Het Duitse TF CineNova digitaliseerde daarbij ongeveer 270 films, goed voor 90 uur aan beeldmateriaal. Het ging om 16mm film.

Filmproject 2

Het tweede project, dat liep van 2016 tot oktober 2018, omvatte 900 films of 225 uur aan beeldmateriaal. Het ging voornamelijk om 16mm en een beperkte hoeveelheid 35mm films, die opnieuw in goede handen waren bij TF CineNova.

Filmproject 3

Het derde filmdigitaliseringsproject ging van start in november 2018 en liep tot eind 2023. Dit project was een verlenging van de vorige projecten, opnieuw met een focus op door het azijnsyndroom aangetaste 16mm en een kleinere hoeveelheid 35mm films. Nieuw hierbij waren de smalfilmformaten 8mm, super8 en 9,5mm film, die vooral bij amateurfilms gebruikt werden. In totaal ging het om zo’n 5.000 films die door het Franse digitaliseringsbedrijf Vectracom gedigitaliseerd werden. We werkten reeds met hen samen voor de digitalisering van bijvoorbeeld openspoelvideo.

Filmproject 4

In de voetsporen van filmproject 3 ging in 2025 een vierde filmdigitaliseringsproject van start dat zal lopen tot 2029. Daarin zullen we ruwweg 2.250 aangetaste films in verschillende formaten (35mm, 16mm, s16mm, 8mm, s8mm, 9,5mm) digitaal veilig stellen. We slaan hiervoor opnieuw de handen in elkaar met digitaliseringspartner Vectracom.

Daarnaast zetten we rond bedreigde en aangetaste film enkele aparte digitaliseringsprojecten op die een specifieke aanpak vereisten, zoals de digitalisering van de collectie van de Witte Paters en een project rond nitraatfilm.

Hoe gaat het verder?

Er zijn dus al flinke stappen gezet in de digitalisering van het aangetaste materiaal, maar onze inspanningen zijn nog niet ten einde: onze contentpartners blijven nieuwe collecties verwerven waarin nog steeds aangetaste films opduiken. 

De gedetailleerde inhoudelijke en technische registratie van het Vlaams filmerfgoed, een betere focus op conservatie en een snelle digitalisering van beschadigde film maken het mogelijk om een planning op te stellen voor de toekomst. Voor die registratie, maar ook voor de bewaring van film, werken we nauw samen met CINEMATEK.

We halen de pagina op, even geduld...