Groen licht voor enkele nieuwe projecten rond digitale transformatie

8 jul 2024

Samen met publiq en Cultuurconnect engageren we ons als kernspeler om de digitale transformatie van de cultuursector mee te stimuleren. Eind mei boog de Vlaamse regering zich over mogelijke projecten die deze digitale transformatie weer een stapje verder kunnen zetten. In het kader van het Ontwerpprogramma Digitale Transformatie - het resultaat van een intensief traject met o.m. Departement Cultuur, Jeugd en Media - werd het startschot gegeven voor een aantal kleinere voorbereidende projecten.

De komende twee jaar zetten we onze schouders onder zeven voorbereidende trajecten. Deze moeten bijdragen aan een snellere operationalisering van mogelijke vervolgprojecten uit het Ontwerpprogramma Digitale Transformatie mocht de nieuwe Vlaamse Regering daarvoor kiezen.

1. Labo voor innovatieve erfgoedcommunicatie: Vlaamse topstukken

Hoe kunnen erfgoedverhalen, op verschillende manieren en via diverse kanalen, een zo breed mogelijk publiek bereiken? Dat zouden we graag onderzoeken. Erfgoed dat zich hier goed voor leent, zijn  de topstukken op de Vlaamse Topstukkenlijst. Die lijst bevat een breed scala aan werken die van aanzienlijk maatschappelijk en historisch belang zijn en dus een topontsluiting en -communicatie verdienen. 

De ideale testcase dus om nieuwe praktijken voor effectieve en innovatieve erfgoedcommunicatie te ontwikkelen. Maar first things first: eerst moeten we onderzoeken waar topstukken vandaag al aan bod komen en hoe ze gepresenteerd worden.

muziekerfgoed

2. Digitaliseren van muziekerfgoed? Nood aan voorbereiding! 

Professionele muziekorganisaties hebben een schat aan bedreigd audiovisueel materiaal in hun bezit, zowel digitaal als op analoge dragers. Willen we dit analoge muziekerfgoed in de toekomst digitaliseren en duurzaam bewaren, dan moeten we beter in kaart brengen welke dragers er zich vandaag (in welke staat en in welke hoeveelheden) bevinden bij welke organisaties. 

In samenwerking met CEMPER en Kunstenpunt voerden we in 2018 al eens een verkennende inventarisatie uit van het muzieklandschap. De komende 2 jaar zullen we die  inventarisatie actualiseren. En welke collecties moeten voorrang krijgen bij digitalisering? We nemen alvast enkele collecties onder de loep en gaan te rade bij de sector om selectiecriteria te bepalen.

Beeld: Vrouw met gitaar, Gustave Vanaise, MSK Gent, fotograaf Cedric Verhelst, artinflanders.be, licentie: publiek domein.

3. Vlaamse filmklassiekers opnieuw beschikbaar maken: inventarisatie en verkenning distributie 

In het verleden werden bioscoopfilms steeds vertoond op pellicule, maar zo rond 2010 veranderde dat. Cinemazalen werden voorzien op digitale vertoningen, en kunnen sindsdien - op een uitzondering na - geen films op pellicule meer programmeren. Dit maakt dat veel Vlaamse filmklassiekers, zoals het werk van Robbe De Hert, vandaag niet meer vertoond kunnen worden. Er bestaan simpelweg geen hoogwaardige digitale versies van.

Daarom willen we in samenwerking met het VAF en CINEMATEK een selectie Vlaams filmmateriaal digitaliseren, valoriseren en opnieuw ter beschikking stellen voor een breder publiek. De laatste jaren werkten we al samen met CINEMATEK om het Vlaams filmerfgoed in kaart te brengen, nu is het tijd om de selectie voor digitalisering te verfijnen en een nauwkeurige inschatting te maken van de kosten. In dit voorbereidende traject verkennen we ook al enkele mogelijke samenwerkingen op het vlak van ontsluiting. 

4. Verdere ontwikkeling van onze knowledge graph voor het linken van data

Om gegevens oftewel metadata over content - manueel ingevoerd, gegenereerd door AI-processen of afkomstig uit externe databanken - te linken, hebben we een infrastructuur opgezet: de knowledge graph. Om die ook breder inzetbaar maken, zodat we data ter beschikking kunnen stellen van bijvoorbeeld Europeana of FAAM, moeten er een aantal ontwikkelingen gebeuren. We analyseren de noden en uitdagingen, en stellen op basis daarvan een ontwikkelpad op. 

5. Onderzoek naar beheer termennetwerk

Een termennetwerk maakt het mogelijk om in de cultuursector gebruik te maken van gemeenschappelijke thesauri, classificatiesystemen en referentielijsten. In het ideale geval wordt zo'n netwerk decentraal opgezet. Het Nederlandse Netwerk Digitaal Erfgoed heeft hier al ervaring mee. We onderzoeken hoe dit bij onze noorderburen gebeurt en brengen bestaande oplossingen in kaart die aan de noden rond beheer kunnen voldoen.

6. Onderzoek naar flexibele opslaginfrastructuur

Dagelijks stromen er steeds grotere volumes aan materiaal (denk aan audio, video maar ook kranten en foto's) digitaal binnen in ons archiefsysteem. Om dit te kunnen blijven verwerken, flexibeler te kunnen omgaan met nieuwe formaten en de ontsluiting van dit materiaal schaalbaar te houden, analyseren we onze infrastructuur. We onderzoeken het bestaande markt- en opensource-aanbod en identificeren wat de volgende stappen kunnen zijn.

Archives of the Finnish Broadcasting Company Yle, publiek domein, via Wikimedia Commons.

7. Digitale instroom: tools voor zelfbediening

Contentpartners kunnen hun digitaal geboren of gedigitaliseerd materiaal laten instromen in ons digitaal archief, waar wij het duurzaam voor hen bewaren. De vraag naar digitale instroom wordt steeds groter, maar het proces is geen one size fits all. Want zowel voor de digitale collecties van onze partners, de manieren waarop die collecties worden bijgehouden en de digitale expertise bij de betrokken organisaties, geldt: diversiteit troef. Om de complexiteit onder controle te kunnen houden, willen we tools en processen aanreiken zodat deelnemende contentpartners een belangrijk deel van het instroomproces makkelijker op zich kunnen nemen. In dit traject breiden we deze tools verder uit. 

We halen de pagina op, even geduld...