Groen licht voor ons meerjarenplan: wat we in petto hebben voor 2026-2030

31 jan 2026

In 2025 vierden we 5 jaar meemoo, vandaag kijken we vooral vooruit naar de volgende vijf. Net voor het jaareinde gaf de Vlaamse Regering groen licht voor onze beheersovereenkomst 2026-2030. De komende vijf jaar gaan we aan de slag met een nieuw beleidsplan in een gewijzigde budgettaire context. Wat dat concreet betekent? Lees mee.

Deze goedkeuring geeft richting, verantwoordelijkheid én vertrouwen. Tegelijk stelde het ons voor scherpe keuzes: we moeten het de komende jaren immers met 7,5% minder middelen doen. Naast een inkrimping van ons structurele werkingsbudget, valt de subsidie van kabinet Onderwijs voor Het Archief voor Onderwijs in 2026 weg. Met aangepaste ambities, maar even gedreven, vliegen we er samen met onze partners weer volop in om het digitale geheugen van Vlaanderen verder uit te bouwen en te delen.

Update februari 2026

In februari 2026 kregen we te horen dat er vanaf 2027 een bijkomende besparing van 5,25% volgt. Dat brengt de totale besparing voor meemoo op bijna 13%. Deze veranderde budgettaire context zal een impact hebben op onze werking en dienstverlening. In het voorjaar van 2026 nemen we de tijd om onze plannen bij te sturen. Weet dat het plan dat je hieronder kan lezen slechts rekening houdt met de initiële besparing van 7,5%, en dus nog onderhevig is aan verandering.

Dit mag je de komende 5 jaar van ons verwachten

Door te bouwen aan een divers en breed geheugen geven we ruimte aan de vele stemmen, verhalen en vormen van erfgoed die Vlaanderen rijk is. En dat kunnen we niet alleen: het is het werk van vele partners. 

  • We versterken onze partners met kennis, inspiratie en technologie. We delen expertise over digitaalerfgoedprocessen, maken kennisuitwisseling met anderen mogelijk, duiden uitdagingen en kansen (bv. AI) en helpen inzichten meetbaar te maken.

  • Een breed digitaal geheugen betekent méér kwetsbaar erfgoed digitaal bewaren. De komende jaren vergemakkelijken we de instroom van digitale collecties in ons archiefsysteem, waar ze duurzaam bewaard worden. We verwelkomen ook meer diverse types digitaal materiaal. Anderzijds gaan we verder met het digitaliseren van bedreigd audiovisueel materiaal en film op schaal. We blijven inzetten op de digitalisering van museale collecties en topstukken, maar onderzoeken tegelijk hoe we in de toekomst dit op de beste manier kunnen blijven aanpakken.

  • De sleutel om digitaal erfgoed te beheren en te ontsluiten is een degelijke registratie. Met de erfgoeddatabank ontzorgen we een brede waaier aan erfgoedactoren bij de registratie en het beheer van hun collecties. In 2026 ronden we de migratie van collecties uit de vroegere databanken af en verwelkomen we ook nieuwe gebruikers. In nauw overleg blijven we het systeem verder verfijnen.

Een digitaal geheugen is meer dan opslag alleen: het is een netwerk van betekenis. We zorgen dat de data of gegevens over erfgoed niet op zichzelf staan, maar met elkaar verbonden zijn. Dat maakt ze beter vindbaar en bruikbaar, voor onze partners én daarbuiten. 

  • De komende jaren maken we werk van méér en betere metadata. In het verleden verrijkten we al duizenden uren audio en video in het meemoo-archiefsysteem met behulp van AI. We maken dit nu ook mogelijk voor nieuw materiaal dat bij ons instroomt. Daarnaast ondersteunen we organisaties bij het creëren van kwalitatieve en uniforme metadata. Zo blijven we de Invulboeken verfijnen met duidelijke richtlijnen voor het documenteren van erfgoed. En om naamsverwarring te vermijden bij het beschrijven van personen, bouwen we verder aan een visuele persoonsnamenlijst voor de cultuursector. Die lijst nemen we trouwens op in een prototype van een overkoepelend Vlaams Termennetwerk, waarover hier meer. 

  • We verbeteren ook de mogelijkheden om metadata te beheren en te verbinden in een breder ecosysteem. De afgelopen jaren bouwden we een stevige metadatainfrastructuur uit, maar de grote groei aan data brengt nieuwe eisen met zich mee. Daarom tekenen we een roadmap uit voor de komende jaren en nemen we het beheer van data - bij meemoo, maar ook breder - onder de loep.  

Een digitaal geheugen is maar zo robuust als zijn fundamenten. We investeren de komende jaren dan ook stevig in onze infrastructuur. Zo kunnen onze contentpartners op ons rekenen om hun digitaal erfgoed duurzaam en betrouwbaar te bewaren, nu én in de toekomst. In het meemoo-archiefsysteem houden we inmiddels miljoenen objecten digitaal veilig. Niets gaat er verloren!

  • We onderhouden onze opslaginfrastructuur met zorg en zetten extra in op veiligheid. Ook onze bewaarprocessen worden continu bijgeschaafd. Tegen eind 2030 willen we het Trusted Digital Repository Core-certificaat behalen: een internationale erkenning van betrouwbaarheid, toegankelijkheid en duurzaamheid. Daarnaast ronden we een grote opslagmigratie af: de omschakeling naar een nieuw bestandsformaat en tapes met grotere opslagcapaciteit. We zetten onze infrastructuur ook in om samenwerkingsverband AIDA te ondersteunen bij de duurzame bewaring van digitale private archieven.

  • De laatste jaren zijn onze diensten, platformen en tools sterk gegroeid. Door links tussen de verschillende systemen te leggen, maken we onze infrastructuur laagdrempeliger in gebruik. We zorgen voor een integratie tussen de erfgoeddatabank en het meemoo-archiefsysteem, en ook de VKC-tools en platformen (die sinds 2024 onder onze vleugels zitten) worden aangepakt.

participatie

We willen niet alleen bouwen aan het digitale geheugen, maar mensen en organisaties er ook actief mee laten participeren. Want een geheugen dat verborgen is, blijft onbenut. Daarom helpen we onze partners om hun digitaal erfgoed (nog beter) zichtbaar en bruikbaar te maken.  

  • We ondersteunen onze partners met kennis en inspiratie bij het delen van digitaal erfgoed. Ze kunnen bijvoorbeeld op ons leunen voor advies en vorming over thema's als auteursrecht, innovatieve vormen van ontsluiting (denk aan IIIF en extended reality) en de mogelijkheden van Wikimedia-platformen. En we brengen hen samen om onderling kennis uit te wisselen, want van elkaar valt veel bij te leren. 

  • Het ontsluiten van digitaal erfgoed moet ook haalbaar zijn - technisch en financieel. We willen het onze partners makkelijker maken, bijvoorbeeld door technische koppelingen te voorzien waarmee ze de objecten die wij voor hen bewaren op hun eigen kanalen kunnen tonen. En we blijven kant-en-klare oplossingen aanbieden om digitaal materiaal toegankelijk te maken, bij partners ter plaatse (via de bezoekertool) en op de collectiewebsite erfgoeddatabank.be. 

Ook via onze eigen platformen maken we het digitale erfgoed van onze partners beschikbaar. Op grote schaal, en over organisaties heen. Zo vergroten we de kans dat hun materiaal opnieuw gebruikt wordt - in onderzoek, onderwijs en nieuwe creaties. 

  • Vandaag brengen we via verschillende wegen historische kranten, kunst- en erfgoedobjecten en (de metadata over) audiovisueel archiefmateriaal tot bij het publiek. De komende jaren willen we onze platformen aanpassen om meer en diverser materiaal toegankelijk te maken. Meer erfgoed op erfgoeddatabank.be,  extra kranten op hetarchief.be, en wie weet later ook fotomateriaal - maar dat onderzoeken we de komende jaren eerst nog.  

  • Via onze platformen vergroten we niet alleen de zichtbaarheid van het digitaal erfgoed van onze partners, maar stimuleren we ook hergebruik. De komende jaren maken we meer materiaal in het publiek domein beschikbaar als gratis download. En voor onze contentpartners, die elkaars materiaal kunnen inkijken via hetarchief.be, bouwen we aan vlottere uitwisselmogelijkheden. 

  • Bij het herbruikbaar maken van dit materiaal komt veel kijken - want wat mag je er wel en niet mee doen? Door drempels te verlagen ondersteunen we onze partners bij hergebruik en het beheer van rechten. We bouwen heldere kaders, creëren bewustzijn over rechteninformatie, en implementeren het nieuwe rechtenmodel in onze eigen werking.

Digitale participatie begint bij een goede gebruikerservaring. Door in te zetten op diversiteit en gebruiksvriendelijkheid maken we erfgoed betekenisvol voor iedereen die onze platformen bezoekt: van onderzoeker tot leerling, van kunstenaar tot erfgoedliefhebber. 

  • De komende jaren verbeteren we de zoekervaring en vindbaarheid van materiaal op onze platformen. We verkennen hoe gebruikers over de platformen heen kunnen zoeken, zodat ze vlot erfgoed vinden - ongeacht hun startpunt. Met extra beschrijvingen, slimmere zoektechnieken, en aandacht voor zoekmachines en de veranderende zoekrealiteit helpen we mensen sneller de weg te vinden.

  • Bijleren, ontdekken of inspireren? Niet iedereen gebruikt digitaal erfgoed op dezelfde manier. Daarom zetten we in op de gebruiksvriendelijkheid van onze platformen op maat van diverse types gebruik. Vandaag kunnen kunstliefhebbers bijvoorbeeld nog terecht op artinflanders.be en vlaamsekunstcollectie.be: in de toekomst zorgen we voor kunstbeleving op één geïntegreerd platform. 

  • Voor het onderwijs is toegang tot audiovisueel archiefmateriaal van onschatbare waarde. Met Het Archief voor Onderwijs blijven we het rijke digitaal geheugen bruikbaar en inzetbaar maken in de klas. Het beperkte budgettaire kader laat zich hier wel voelen: de focus zal vooral liggen op gebruikersondersteuning, een kwalitatief en vlot bruikbaar platform en een aanbod dat cultuureducatie en mediawijsheid ademt.

Wat ons werk mee richting geeft

Wat we ook bouwen of delen, enkele vaste waarden dragen we altijd mee. We werken verder aan ethiek en duurzaamheid, internationale uitwisseling, een professionele, warme partnerwerking en het welzijn van onze collega's.

Partnerwerking, stakeholders en dienstenaanbod

Het digitaal geheugen bouwen en delen doen we niet alleen. Onze samenwerking met een breed scala aan partners loopt als een rode draad door alles wat we doen. De komende jaren versterken we die samenwerking door nog verder in te zetten op communicatie en rapportering. We evalueren en sturen waar nodig ook ons inspraak- en overlegmodel bij. Daarnaast vernieuwen we ons partner- en dienstenmodel tot een meer coherent geheel. 

Internationalisering

Die samenwerking stopt niet bij de landsgrenzen. Door op internationaal niveau kennis uit te wisselen, bij te dragen aan innovatieve praktijken en bijkomende middelen aan te trekken, versterken we onze impact ook buiten Vlaanderen. We doen dat door ons te engageren in Europese projecten, actief te zijn in kennisnetwerken en internationale uitwisseling op poten te zetten. Zo proberen we in 2028 de No Time To Wait-conferentie naar Vlaanderen te halen.

Ethiek en duurzaamheid

Alles wat we doen, bekijken we bovendien door een ethische en duurzame bril. De komende beleidsperiode onderstrepen we het belang ervan nog meer binnen onze werking. We bouwen aan een praktisch ethisch kader, bijvoorbeeld bij het gebruik van AI of de creatie van content, en maken werk van een interne aanpak rond duurzaamheid in de brede zin: van ecologische impact tot veiligheid. 

Organisatie en personeel

Ons meemoorabele team zorgt ervoor dat de woorden uit dit plan ook werkelijkheid worden. Door te investeren in opleiding, kennisdeling en inspiratie ondersteunen we collega's in hun rol én hun groei. Daarnaast rollen we een participatief organisatietraject uit om niet alleen het welzijn van onze medewerkers te verbeteren, maar ook de kwaliteit van onze dienstverlening.

Met dank aan de Vlaamse Regering, en in het bijzonder minister Caroline Gennez en Departement Cultuur, Jeugd en Media, voor het vertrouwen. En met veel waardering voor onze partners en meemoo-collega's die elke dag hun schouders onder dit werk zetten.

Beelden

Turnerin, Heinrich Hamann, collectie Museum of Arts and Crafts, Hamburg, Duitsland, CC0, via Europeana
Joop van Bilsen voor Anefo, CC0, via Wikimedia Commons
Nationaal Archief, CC0, via Wikimedia Commons
Swedish National Museum of Science and Technology, Sweden, publiek domein, via Europeana
Willem van de Poll, CC0, via Wikimedia Commons
Anefo, CC0, via Wikimedia Commons

We halen de pagina op, even geduld...