Hermes: hergebruik van media stimuleren

Audiovisuele archieven maken deel uit van ons collectief geheugen. Ze tonen hoe onze samenleving veranderde, welke gebeurtenissen mensen bezighielden en hoe daar verslag van werd gemaakt. Dankzij het digitaliseringswerk van de afgelopen jaren is een enorme schat aan beeld en geluid digitaal veiliggesteld. Maar gearchiveerd betekent nog niet automatisch ontsloten: veel van dit materiaal is vandaag verborgen. Wat als je dat verleden eenvoudiger kon herontdekken?

Enter Hermes: hergebruik van media stimuleren. Samen met contentpartners uit cultuur, media, overheid en de creatieve sector maken we materiaal uit het recente én iets verdere verleden beter vindbaar, deelbaar en herbruikbaar.

Uitdaging

Series, films, video’s, vlogs of podcasts: de productie van audiovisueel materiaal kent met de opmars van digitalisering en de betaalbare beschikbaarheid van mobiele toestellen een ongeziene groei. Maar wat met materiaal uit het iets verdere verleden? Er bestaan heel wat barrières die ervoor zorgen dat deze content te vaak verborgen blijft in de archieven.

Soms zitten rechten in de weg. Soms ontbreekt een goede beschrijving. En wie materiaal professioneel wil hergebruiken, vindt niet altijd een eenvoudige manier om het op te vragen of uit te wisselen. In het Hermes-project pakken we die drempels samen aan.

Beeld: Kleurenproeven op papier gebruikt in Zelfportret met groene hoed, Rik Wouters, collectie KMSKA, foto door Dominique Provost, publiek domein

Onze rol

Dit project brengt heel wat expertise samen. In samenwerking met contentpartners uit cultuur, media, overheid en de brede creatieve sector willen we (media)content vlotter herbruikbaar maken: voor onze contentpartners zelf, het brede publiek, en de professionele creatieve sector.

Meemoo is indiener van het project. Naast coördineren, zullen we tot eind 2026 ook zelf oplossingen uitdenken en ontwikkelen, analyses uitvoeren, experimenteren en meer. Daarvoor kunnen we voortbouwen op eerdere trajecten rond onder meer AI en metadata en rechten.

Aanpak: drie sporen, één doel

Binnen Hermes werken we op drie fronten tegelijk. Want materiaal hergebruiken kan pas als je het mag bekijken en weet wat ermee mag, vlot kunt vinden, en het eenvoudig kan uitwisselen.

spoor_1

Spoor 1

Duidelijkheid over rechten

Beeld: Turnerin, Heinrich Hamann, collectie Museum of Arts and Crafts, Hamburg, Duitsland, licentie: CC0

Heldere rechteninformatie

Mag je een fragment delen? Bewerken? Publiceren? En onder welke voorwaarden? Om daar een duidelijk antwoord op te geven, moet de auteursrechtelijke status bij een archiefstuk duidelijk bijgehouden zijn.

Daarom ontwikkelden we een nieuw model voor rechtenmetadata: een handig kompas waarmee organisaties rechteninformatie op een consistente manier kunnen vastleggen én een gefundeerde beslissing kunnen nemen of het materiaal ook online kan. Met heldere teksten en visuele ondersteuning maken we die informatie ook begrijpelijk voor wie het materiaal uiteindelijk wil gebruiken. Het model is gebaseerd op internationale standaarden en kan gedeeld worden over sectoren heen.

rechten-klaren

publiek domein

Toegankelijk beeld en geluid!

Op hetarchief.be kan je vandaag al zoeken in de beschrijvingen van +2 miljoen items uit de collecties van onze contentpartners. Dit beeld en geluid ook ontdekken? Dat kan voor het grote publiek vandaag nog niet. Daar brengen we graag verandering in.

Hoe we dat doen? Samen met onze contentpartners duiken we in hun uiteenlopende collecties, in de eerste plaats op zoek naar beeld en geluid dat we relatief eenvoudig kunnen ontsluiten. Starten doen we bij rechtenvrij of vrij eenvoudig te klaren materiaal - bijvoorbeeld omdat één duidelijke rechthebbende toestemming kan geven. Tegelijk onderzoeken we wat mogelijk is bij collecties waarvan de rechtensituatie ingewikkelder ligt.

Binnenkort blijft het op hetarchief.be dus niet bij zoeken alleen. Wat er straks voor iedereen te zien en te horen valt? Schrijf je in op de nieuwsbrief en ontdek het als eerste!

Waarom dit zo’n uitdaging is

Audiovisueel materiaal breed toegankelijk maken? Geen sinecure, want één fragment heeft vaak een hele resem rechthebbenden: een programmamaker, omroep, acteur, presentator of schrijver. Tel daar nog muziek bij, en de rechtenpuzzel wordt snel erg complex. Zeker als na jaren niet meer duidelijk is wie welke rechten bezit.

spoor_2

Spoor 2

Archiefmateriaal makkelijker uitwisselen

Een contentpartner wil graag het materiaal van een andere contentpartner hergebruiken, maar een centrale, eenvoudige manier om dat te regelen bestond er nog niet. Sinds juni 2026 is het voor onze contentpartners een stuk makkelijker om materiaal uit te wisselen, dankzij nieuwe functionaliteiten op hetarchief.be. Geen losse e-mails, WeTransfer-links of manuele bestandsuitwisseling meer!

Maar wat met een journalist die beelden zoekt voor een reportage, of een documentairemaker die interessant archiefmateriaal ontdekt? Voor deze doelgroep zetten we een eerste proeftuin op: hoe kan een uitwisseling van archiefmateriaal met externe gebruikers er uitzien?

spoor_3

Spoor 3

AI die kan blijven meegroeien

Gezichten herkennen, stemmen identificeren of automatisch samenvattingen maken: AI kan helpen om informatie boven te halen die anders verborgen blijft in duizenden uren beeld en geluid. In eerdere projecten zoals GIVE en Shared AI deden we al heel wat ervaring op.

Dat werk zetten we verder door:

  • nieuwe metadata te genereren
    Dat doen we met vier toepassingen: gezichtsherkenning op fotomateriaal, stemherkenning, audioclassificatie en automatisch gegenereerde samenvattingen op basis van transcripties die we eerder zelf genereerden.

  • metadata te verbeteren
    AI kan op grote schaal nieuwe beschrijvingen toevoegen, maar maakt ook fouten. Daarom onderzoeken we hoe gebruikers AI-gegenereerde metadata makkelijk kunnen nakijken en aanpassen.

  • nieuwe AI-technieken sneller inzetbaar te maken
    De technologie evolueert razendsnel. Daarom bouwen we onze AI-infrastructuur zodat nieuwe modellen en technieken later makkelijker toegevoegd kunnen worden.

Snel beschrijven is mooi, maar de resultaten moeten natuurlijk ook betrouwbaar zijn. Daarom laten we AI niet zomaar los: we gaan in gesprek met onze contentpartners, wegen gevoeligheden af en kijken kritisch naar de resultaten. Vlaams Parlement vertelt.

Zie je geen filmpje? Controleer even je cookie-instellingen, dan kunnen we deze inhoud ook aan jou tonen.

Pas je cookie-instellingen hier aan

💡 Veel van dit AI-werk gebeurt buiten beeld: de nieuwe metadata helpen vooral onze contentpartners om hun materiaal beter doorzoekbaar te maken. Toch komen we binnenkort met een primeur voor het brede publiek! Op hetarchief.be tonen we binnenkort voor het eerst AI-gegenereerde titels en omschrijvingen voor een select aantal publiek ontsloten fragmenten.

Samen met

Dit project verwezenlijken we samen met onze contentpartners uit media, cultuur en overheid, met leveranciers en bedrijven, vertegenwoordigers van rechthebbenden en professionals uit de creatieve sector. In totaal zetten meer dan 50 partners hun schouders onder het Hermes-project. Wie precies mee aan tafel zit en op welke manier, verschilt per spoor.

Samen werken we stap voor stap naar hetzelfde einddoel: meer beeld en geluid dat opnieuw gezien, gevonden, gedeeld en gebruikt kan worden.

Debbie Esmans

Manager Beleid, Partnerwerking en Dienstenaanbod

Heb je een vraag over spoor 1 of spoor 2?

Contacteer Debbie
Matthias Priem

Manager Archivering

Heb je een vraag over spoor 3?

Contacteer Matthias

Dit project kadert binnen het relanceplan Vlaamse Veerkracht van de Vlaamse overheid.

We halen de pagina op, even geduld...