Van papier naar digitaal: krantenontsluiting op hetarchief.be
Sinds 2025 vind je op hetarchief.be, naast beschrijvingen van Vlaams audiovisueel materiaal, ook historische kranten terug. Meer dan 180.000 kranten, samen ruim 1 miljoen krantenpagina's, het merendeel vrij in te kijken en te doorzoeken. Maar hoe komen deze broze pagina's uit de archieven van 20 contentpartners terecht op je scherm? Dit ging eraan vooraf.
Op hetarchief.be kon je al terecht om te grasduinen door de beschrijvingen van het audiovisueel materiaal dat we voor onze contentpartners bewaren. Om ook krantenerfgoed toegankelijk te maken op het platform, werden enorm veel kranten gedigitaliseerd, verzameld en voorzien van metadata. We maakten ook serieuze aanpassingen aan het platform.
Van digitalisering tot digitale instroom: verschillende trajecten hebben ertoe geleid dat je vandaag een krant kan openslaan op hetarchief.be. We zetten ze kort op een rijtje:
Campagnebeeld Nieuws van de Groote Oorlog
Wanneer: 2013-2015
Met: meemoo (coördinatie) in samenwerking met BibliothecairErfgoed.be en FARO en 13 krantenpartners
Wat: Inventarisering, digitalisering en ontsluiting van persmateriaal uit de Eerste Wereldoorlog. Via de website nieuwsvandegrooteoorlog.be werden ruwweg 270.000 krantenpagina's uit 1914-1918 toegankelijk gemaakt. Sinds 2025 is dit platform offline en zijn de kranten te raadplegen via hetarchief.be.
Screenshot krantencatalogus.be
Wanneer: 2019-2020
Met: BibliothecairErfgoed.be (coördinator), meemoo (expertise) en tal van collectiebeherende organisaties
Wat: Dit project bracht alle Belgische kranten (ruim 11.700 krantentitels) in Vlaamse collecties op een gestandaardiseerde manier in kaart voor krantencatalogus Abraham, en zette een visie en aanpak uit voor de digitalisering van Vlaamse historische kranten.
© Vlaamse Erfgoedbibliotheken / Metamorfoze - Foto: Yvo Wennekes
Wanneer: 2019-2020
Met: BibliothecairErfgoed.be (coördinator), meemoo (hoofdpartner) en 45 erfgoedbewarende organisaties
Wat: Dit project, voluit Nieuwe Tijdingen. Landelijk programma voor het behoud van het Vlaamse krantenerfgoed, baande de weg voor een grootschalige reddingsoperatie van bedreigde historische kranten. Het was een intensieve voorbereiding op een massadigitaliseringsprogramma voor kranten, met uitwerking van van een overkoepelend beleid, de nodige infrastructuur en processen, en een pilootdigitalisering.
meemoo, CC BY-SA
Wanneer: 2021-2023
Met: meemoo (mede-coördinator), BibliothecairErfgoed.be (mede-coördinator) en 8 krantenbeheerders
Wat: In Primeur, het GIVE-krantenproject, werden 630.000 kwetsbare krantenpagina's gedigitaliseerd. Zo'n massa kranten digitaliseren, dat vroeg om een grondige voorbereiding. Ontdek hier hoe de krantenpartners bergen werk verzet hebben om dit papieren erfgoed minutieus te registreren, metadateren en verpakken.
De digitale kranten zijn sinds 2025 beschikbaar op hetarchief.be, eerder werd een kleine selectie al ontsloten via totindetail.be.
Gazet van Mol: katholiek weekblad, 1917-11-10, Stuifzand, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be
Instroom van digitale collecties
Wanneer: 2018 - heden
Met: meemoo, verschillende contentpartners die kranten beheren
Wat: Tot op vandaag lopen er verschillende trajecten waarbij we digitale krantencollecties van onze contentpartners verwelkomen voor duurzame bewaring. Dit proces noemen we digitale instroom. Een voorbeeld is het project met contentpartner Stuifzand. In 2018 stroomden ruim 20.000 kranten, die reeds zonder onze tussenkomst gedigitaliseerd waren, het meemoo-archiefsysteem binnen. Sinds 2025 zijn ze toegankelijk via hetarchief.be.
Hoe komen die kranten op hetarchief.be?
Van voorbereiding tot digitalisering en de instroom van digitale krantencollecties: hierboven las je al hoe wij en onze partners er door de jaren heen mee aan de slag gingen. De digitale bestanden kregen vervolgens een plekje in het meemoo-archiefsysteem voor duurzame bewaring.
Over naar ontsluiting. Waarop zitten gebruikers van historische kranten en de krantenbeheerders te wachten? Samen met BibliothecairErfgoed.be brachten we hun huidige gebruik en verwachtingen in kaart.
Om deze kranten - een nieuw en complexer materiaaltype - op hetarchief.be te krijgen, deden we serieuze aanpassingen aan het platform. Vandaag kan je er de meeste kranten meteen inkijken, maar niet allemaal. Op bepaalde kranten rusten namelijk nog auteursrechten. Ontdek hoe we hier een logisch kader rond hebben gebouwd.
We integreerden een IIIF-viewer: zo kan je naar hartenlust bladeren, zoomen, selecties uitknippen of downloaden. De slimme tekstherkenning (OCR) helpt je bovendien speuren naar trefwoorden in de tekst.
Tijdens de testfase namen gebruikers, partners en collega's de proef op de som. Dankzij hun feedback kunnen we verder blijven inspelen op wat onze gebruikers nodig hebben.
Foto's voorbereiding en digitalisering: meemoo, CC BY SA
Meepraten over de digitalisering van kranten?
Sluit gerust eens aan bij een bijeenkomst van de Collegagroep Digitalisering van Periodieken, die we samen met BibliothecairErfgoed.be en FARO organiseren. Daarin komen professionals uit de sector samen om kennis uit te wisselen en ervaringen rond dit thema te delen. Medewerkers van organisaties die al actief bezig zijn met digitalisering ondersteunen hun minder ervaren collega’s. Hou onze vormingskalender in de gaten voor de volgende editie.