Reclame voor wonderzalf, vergeten recepten of jouw familie in de pers: op hetarchief.be speur je in +180.000 kranten

26 aug 2025

Altijd al willen lezen wat er eind 19e eeuw op de voorpagina’s van kranten gecoverd werd? Benieuwd hoe de eerste Ronde van Vlaanderen aangekondigd werd (1913, Gent)? Interesse in vergeten recepten, oude dialecten of mopjes, unieke advertenties en reclamecampagnes of hoe jouw familie in het nieuws kwam? Vanaf vandaag start je jouw zoektocht in historische kranten gewoon online, via hetarchief.be.

Het verleden verkennen door spotprenten, dubieuze gezondheidstips, verhitte politieke discussies of prachtige illustraties en annonces? Of ben je gericht op zoek naar bronmateriaal voor een paper of project? Op hetarchief.be vind je vanaf vandaag een ongeziene verzameling Vlaamse persgeschiedenis. Meer dan 180.000 edities van zo’n 900 verschillende krantentitels, van nationale dagbladen tot vergeten lokale parels, worden op één plek samengebracht. Samen goed voor meer dan 1 miljoen krantenpagina’s! Een groot deel is gemakkelijk en gratis doorzoekbaar voor iedereen.

Naast historische kranten kan je op hetarchief.be nog steeds de beschrijvingen doorzoeken van een rijk aanbod aan beeld- en geluidsmateriaal. Zo vormt hetarchief.be nog meer hét startpunt voor onderzoek. Van studenten tot heemkundigen, van journalisten tot nieuwsgierige zielen: iedereen vindt er een schat aan verhalen, verrassingen en vergeten nieuws.

Niet alleen kan je duizenden kranten vrij doorbladeren op hetarchief.be, ook zoek je dankzij slimme tekstherkenning (OCR) naar een trefwoord in de artikels zelf. Zo kom je snel mensen, plaatsen of gebeurtenissen op het spoor. Je leest digitaal, maar krantenkoppen van toen voelen levensecht. Die artikels komen uit een indrukwekkende mix van kranten: niet alleen de grote namen uit de Vlaamse pers, maar ook honderden meer lokale en vaak vergeten titels!

Wat we vandaag lanceren, is het resultaat van jaren samenwerking en gedeelde inzet. Meer dan twintig organisaties werkten mee om dit papieren erfgoed niet alleen digitaal te bewaren, maar ook centraal open te stellen voor het publiek. Kranten vormen een ongelooflijk rijke historische bron. Met hun berichten over alle facetten van het maatschappelijke leven zijn ze van onschatbare waarde. Dit wekelijks of zelfs dagelijks overzicht helpt ons het verleden, en daarmee ook het heden, beter te begrijpen. Door deze kranten digitaal beschikbaar te maken, willen we aanzetten tot maatschappelijke reflectie, verdiepend onderzoek en nieuwe creaties. We zijn dan ook trots dat we deze nu kunnen delen met het brede publiek.

- Marlies Criel, Manager Marcom & Interactie bij meemoo

Deze digitale schatkist realiseerden we samen met meer dan twintig regionale en lokale erfgoedorganisaties. Partners zoals ADVN | archief voor nationale bewegingen, Universiteitsbibliotheek Gent - Boekentoren en Stadsarchief Tielt stellen hun krantenverzamelingen open voor het grote publiek en brengen zo kwetsbare krantenartikels tot leven in pixels. Dankzij het engagement van onze contentpartners kunnen verhalen, inzichten en beelden uit het verleden vandaag opnieuw ontdekt worden.

Als historische bronnen zijn kranten onovertroffen! Tot aan de Eerste Wereldoorlog en de doorbraak van de radio waren kranten hét kanaal om zicht te krijgen op wat er reilde en zeilde in de maatschappij. In een verzuilde maatschappij kwamen bovendien alle mogelijke stemmen en visies uit alle bevolkingslagen aan bod - van ‘tsjeven’ tot ‘rood gespuis’. En dat is uniek, want de persgeschiedenis van België is uitzonderlijk rijk: waar we met Vooruit in Gent al in 1884 over een socialistisch dagblad beschikten, lukte het in een wereldstad als Parijs voor 1900 niet om een socialistisch dagblad te financieren. Precies die rijkdom aan stemmen maakt de bewaring en ontsluiting van ons krantenerfgoed bijzonder uitdagend.

- Hendrik Defoort, collectiebeheerder van Universiteitsbibliotheek Gent - Boekentoren

Met hetarchief.be bundelen we voor het eerst een uitgebreide collectie kranten van uiteenlopende aanbieders over heel Vlaanderen op één platform. Van nationale titels tot minder bekende regionale en lokale krantentitels: ze zijn nu samen digitaal beschikbaar en met één klik doorzoekbaar. Sommige kranten zijn volledig vrij inkijkbaar, andere alleen onder bepaalde voorwaarden. Stoot je op een krant die je niet kan inkijken, dan vind je via hetarchief.be vlot de weg naar de aanbieder van die krant. Zo opent hetarchief.be de deur naar een rijk krantenverleden dat tot nu toe grotendeels verborgen bleef. Dat is niet alleen een technologische sprong, maar ook een inhoudelijke goudmijn. De digitale ontsluiting van deze kranten is van immens maatschappelijk belang. Ze laat ons toe om de evolutie van onze samenleving, cultuur en politiek door de decennia heen te volgen, en biedt een onmisbare bron voor onderzoek, onderwijs en journalistiek. Of je nu je eigen familiegeschiedenis wil opzoeken, wil terugblikken op je lokale geschiedenis of maatschappelijke trends uit het verleden wil opgraven: het materiaal ligt klaar.

Een vrije en onbelemmerde toegang tot nieuws is altijd al de sleutel geweest voor kritisch burgerschap en is in elke democratie essentieel. Dat is vandaag zo, en dat was vroeger het geval. Kennis van ons verleden via kranten geeft ons een unieke kijk in hoe media vroeger inspeelden op de actualiteit en verrijkt onze blik op hoe de samenleving vandaag geworden is wat ze is. De digitalisering en de ontsluiting van dit kwetsbare erfgoed maakt niet alleen een duurzame bewaring mogelijk, maar zorgt ook voor een democratische en brede ontsluiting van onze geschiedenis. En dat kunnen wij alleen maar toejuichen.

- Caroline Gennez, Vlaams minister van Welzijn, Armoedebestrijding, Cultuur en Gelijke Kansen

Interesse gewekt? Neem zelf een kijkje op hetarchief.be.

  • 'De Duivenvriend' (opvallende themakrant), De duivenvriend: orgaan der twee Antwerpsche bonden: weekblad voor duivenmaatschappijen en liefhebbers, 1914-01-24, KU Leuven Bibliotheken, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Puike zomertoiletten' (mode van den dag), Vlaamsch leven: zelfstandig Vlaamsch geïllustreerd weekblad, 1916-08-20, AMVB, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Begrafenis Franz Ferdinand' (historische gebeurtenis), Ons volk ontwaakt, 1914-07-18, In Flanders Fields museum, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Risotto' (recept), Journal de la cuisine et de la vie pratique à la ville et à la campagne: économie domestique, encyclopédie des familles 1895-07-18, 1895-07-18, Bakkerijmuseum, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Weelderige boezem' (reclame), Vlaamsch leven: zelfstandig Vlaamsch geïllustreerd weekblad, 1916-08-20, AMVB, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • ‘Fratsen van de bliksem' (bijzondere berichtgeving), Vlaamsche gazet van Brussel: dagblad voor Zuid- en Noord-Nederland, 1914-07-19, Universiteitsbibliotheek Gent, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • ‘Wonderzalf’ (reclame), Het nieuws van den dag, 1914-07-16, KU Leuven Bibliotheken, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Nieuwe autobanden bij gebrek aan rubber' (technologie van toen), De katholieke illustratie: zondags-lectuur voor het katholieke Nederlandsche volk, 1916-12-30, KU Leuven KADOC, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • 'Printemps' (poëzie), Gazette des Ardennes: édition illustrée, 1914-05-17, ADVN, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

  • ‘Berigt aan de zogezegde facteurs’ (bijzondere berichtgeving), De onafhankelyke der provincie Limburg: nieuws- en aenkondigingsblad 1850-03-14, 1850-03-14, Bibliotheek Hasselt Limburg, Publiek domein, hetarchief.be

  • ‘Ideologisch vuurgevecht in de krant’ (krant als spreekbuis van ideologieën), De Demer: nieuwsblad voor het arrondissement Hasselt en de provincie Limburg 1904-09-10, 1904-09-10, Bibliotheek Hasselt Limburg, Auteursrechtelijke bescherming niet bepaald, hetarchief.be

partners

ADVN - Amsab-ISG - AMVB - Bakkerijmuseum - Bibliotheek Hasselt Limburg - Erfgoedbibliotheek Hendrik Conscience - In Flanders Fields museum - Interwaas - KU Leuven KADOC - KU Leuven Bibliotheken - Letterenhuis - Liberas - Memorial Museum Passchendaele 1917 - Openbare bibliotheek Brugge - Stadsarchief Kortrijk - Stadsarchief Mechelen - Stadsarchief Tielt - Stedelijk Museum Hoogstraten - Stuifzand - Universiteitsbibliotheek Gent

Hoe komen deze broze pagina’s terecht op je scherm?

Krantenerfgoed toegankelijk maken op hetarchief.be, daar ging heel wat aan vooraf. Van digitalisering tot digitale instroom, en duurzame bewaring: verschillende trajecten hebben ertoe geleid dat je vandaag een krant kan openslaan op hetarchief.be. Dit Vlaams krantenerfgoed willen we niet alleen digitaal veilig stellen, maar ook ontdekkingsklaar maken. Voor onderzoek, maar ook om te inspireren in het heden en inzichten te bieden. Om dit nieuwe en complexe materiaaltype op hetarchief.be te krijgen, pasten we het platform grondig aan.

We halen de pagina op, even geduld...