Nog niet gered of breed beschikbaar, wél in kaart: Vlaams muziek- en filmerfgoed

19 mei 2026

Sinds 2014 digitaliseerden we al bijna 90% van het audiovisuele erfgoed dat ons bekend is uit cultuur, media en overheid in Vlaanderen. Toch is nog niet al het erfgoed digitaal veilig, zoals de collecties van de Vlaamse gesubsidieerde muzieksector. Ook veel langspeelfilms hebben nog geen hoogwaardige digitale kopie, waardoor ze niet breed vertoonbaar zijn. Hoe kunnen we dit muziekerfgoed redden en de Vlaamse film opnieuw tot bij het publiek brengen? We zochten het uit.

In 2024 kregen we de opdracht van de Vlaamse overheid om deze vooronderzoeken op te starten binnen het Ontwerpprogramma Digitale Transformatie. Dit zorgt voor kansen om snel te schakelen indien de overheid bijkomende middelen beschikbaar zou stellen voor dit erfgoed.

muziek

Daar zit muziek in!

In 2015-2018 brachten we de collecties van de gesubsidieerde muzieksector in Vlaanderen al eens in kaart met CEMPER en Kunstenpunt. Wat is de omvang van deze collecties en hoe divers zijn ze? En wat zijn de noden op het vlak van digitalisering en bewaring? We bundelden opnieuw de krachten - deze keer ook met VI.BE - om die inventarisatie bij te werken. Het resultaat: actuele cijfers, een selectieleidraad voor digitalisering, een impactanalyse en budgetinschatting.

Wat blijkt?

We bevroegen 99 structureel gesubsidieerde muziekorganisaties binnen het Kunstendecreet en Amateurkunstendecreet. 56 organisaties lieten in hun kaarten kijken.

  • Er is een duidelijke nood aan digitalisering en duurzame archivering van dit audiovisuele muziekerfgoed. Tienduizenden opnamen staan op verouderde fysieke dragers die snel degraderen, terwijl de afspeelapparatuur steeds zeldzamer wordt. Ook de digitale collecties moeten duurzaam bewaard worden om langdurig leesbaar te blijven.

  • Het ontbreekt muziekorganisaties vaak aan tijd, middelen en expertise om dit zelf aan te pakken. De vraag naar begeleiding, richtlijnen en ontzorging is groot. Er zijn collectiebeherende instellingen met een focus op muziek, maar die kampen met onvoldoende capaciteit en een ondervertegenwoordiging van bepaalde genres.

  • Een digitaliseringstraject door meemoo kan deze noden deels opvangen, maar heeft een grote operationele en financiële impact. Naast de middelen voor de digitalisering zelf, de coördinatie van de digitalisering en de opvolging bij de instroom van digitale collecties, vraagt dit om een uitbreiding van ons partnernetwerk en extra ondersteuning.

film

Vlaams filmerfgoed: terug naar het publiek! 

Wist je dat veel Vlaamse langspeelfilms, zoals De Helaasheid der Dingen en Iedereen Beroemd, vandaag niet meer vertoond kunnen worden? Films van voor 2010 bestaan vaak enkel op pellicule, terwijl digitale technieken de standaard zijn geworden voor bioscopen, culturele centra en andere vertoningsplekken zoals filmfestivals. En daar knelt het: een groot deel van ons filmerfgoed heeft nog geen hoogwaardige digitale kopie. Voor onze partners digitaliseren we al film uit hun collecties, maar dat gaat eerder om documentair materiaal - niet om langspeelfilms voor op het witte doek.

Samen met VAF en CINEMATEK onderzochten we hoe we een selectie langspeelfilms die momenteel moeilijk vertoonbaar zijn weer tot bij het publiek kunnen brengen. Het resultaat is een concreet voorstel tot uitvoeringsmodel voor de digitalisering, restauratie, bewaring én valorisering van 50 Vlaamse langspeelfilms met erfgoedwaarde, gespreid over 5 jaar. Met onder meer:

  • een selectie van 50 langspeelfilms en een reservelijst met 45 titels

  • technische aanbevelingen voor de resultaten van een mogelijke digitalisering

  • het kostenplaatje van de digitalisering, restauratie en valorisatie, met aandacht voor ondertiteling en audiodescriptie 

  • een scenario voor duurzame bewaring en beheer

  • mogelijkheden voor publiekswerking en verspreiding, om de films opnieuw tot bij het publiek brengen

NODC, publiek domein, via Wikimedia Commons

Waarom dit ertoe doet

Dankzij deze vooronderzoeken zijn we voorbereid op mogelijke vervolgtrajecten. Waarom dit zo belangrijk is? Samen met tal van partners bouwen we aan het digitale geheugen van Vlaanderen, en stimuleren we mensen en organisaties om ermee aan de slag te gaan. Niets doen betekent het verlies van een belangrijk deel van ons muzikaal en filmisch erfgoed. Door dit erfgoed digitaal veilig te stellen, duurzaam te bewaren en zoveel mogelijk toegankelijk te maken, kan het opnieuw ontdekt en gebruikt worden - als bron voor onderzoek, creatie, onderwijs en maatschappelijke reflectie.

We halen de pagina op, even geduld...