Plannen voor de toekomst: ICE (in)begrepen

Het huidige Cultureel-Erfgoeddecreet streeft ernaar om het werk rond roerend en immaterieel cultureel erfgoed te integreren. De grote uitdaging hierbij is dat beiden volgens een andere logica werken. Hoe kan je immaterieel erfgoed een plek geven in je collectiebeleid? Daar wil de Werkplaats Immaterieel Erfgoed (WIE) met dit project, met advies en begeleiding van meemoo, een antwoord op bieden.

Uitdaging

Het Cultureel-Erfgoeddecreet uit 2017 wil een geïntegreerde erfgoedbenadering creëren. Maar dit is niet zo simpel als het lijkt. Erfgoedzorg voor roerend en immaterieel cultureel erfgoed (ICE) loopt namelijk anders. In tegenstelling tot roerend erfgoed is ICE veel dynamischer omdat het praktijken (in plaats van objecten) centraal stelt.

Screenshot van het startmoment van het project

Om de zorg voor immaterieel erfgoed praktijken en collectiestukken beter met elkaar te verbinden wil WIE met het project Plannen voor de toekomst: ICE (in)begrepen een eerste stap zetten naar die integratie. Concreet doen ze dit door te onderzoeken hoe immaterieel erfgoed een plek kan krijgen in de collectieplannen.

In 2018 werd de visienota ‘Een Vlaams cultuurbeleid in een digitaal tijdperk’ opgesteld die open en toegankelijke digitale culturele content voorop zet. Daar komt nog bij dat collectieregistratie, -documentatie en -gebruik vandaag vooral op roerend erfgoed gericht zijn. Dit alles roept veel vragen op over hoe we ICE kunnen integreren in de collectieplannen:

  • Hoe kan je levende cultuuruitingen verzamelen en wat komt daar allemaal bij kijken?

  • Hoe werk je participatief aan je collectieplan?

  • Wat is de link met het waarderen van ICE?

  • Wat verzamel je precies: gerelateerde objecten, sporen of praktijken?

  • Volgens welke afspraken of standaarden registreer je dat?

  • Hoe verhouden de huidige digitale systemen en standaarden zich tot ICE, en hoe toepasbaar zijn ze?

In dit project kijken we naar wat de moeilijkheden zijn en wat we uit de praktijk kunnen leren. Zo proberen we deze vragen te beantwoorden.

Daarnaast onderzoeken we bij digitale collectieregistratie de omgang met immaterieelerfgoedpraktijken. Hoe registreer je deze praktijken en hun relatie tot collectieobjecten? Welke systemen en werkprocessen zijn daarvoor nodig? Dit vereist praktische antwoorden op vraagstukken over eigendomsrechten, nieuwe modellen voor samenwerking tussen professionele museummedewerkers en immaterieelerfgoedgemeenschappen en aanpassingen aan bestaande collectiebeheersystemen.

Onze rol

Samen met verschillende partnerorganisaties zal de Werkplaats Immaterieel Erfgoed (WIE) de uitdaging van dit complexe en veelzijdige project aangaan. Dit doen ze met en voor erkende musea in Vlaanderen en Brussel, immaterieelerfgoedexperts en gemeenschappen, en in samenwerking met Nederlandse musea en internationale expertisecentra.

Meemoo biedt advies en begeleiding rond de digitale aspecten van het project. Zo organiseren we mee een workshop rond het documenteren en contextualiseren van immaterieel erfgoedpraktijken binnen de collectiewerking.

Bovendien begeleiden we in fase 2 van het project ook een testcase digitaal registreren.

Aanpak

In 2019-2020 maakten we tijdens een eerste fase een stand van zaken op aan de hand van deskresearch en kwalitatieve bevragingen van de museumpraktijk. Hierbij hebben we bestaande literatuur, informatie en inspiratie verzameld en de noden en vragen in kaart gebracht.

Nu volgt een tweede fase van praktijkonderzoek met testprojecten, waarbij meemoo de testcase digitaal registreren zal begeleiden. De bedoeling van deze testcase is om werkmethodes samen te stellen en te testen. Zo willen we de erfgoedgemeenschappen inspraak geven en de collectiedata verrijken met informatie over ICE. In de testcase onderzoeken we zowel de rollen bij het proces om museumstukken te koppelen met ICE-praktijken, als de beschrijvingsregels die daarbij horen. In april 2021 organiseren we hiervoor een workshop die zal bestaan uit drie sessies.

Tegen het najaar van 2021 zal deze tweede fase concrete inzichten en tools opleveren voor de integratie van ICE in de collectieplanning van musea. Daarna volgt een lerend netwerk, waarbij de opgedane kennis en ervaring uitgewisseld kunnen worden om nieuwe inzichten te verwerven. Ten slotte zal er ook een digitale publicatie en een slotconferentie volgen waarin de resultaten van het project gedeeld worden.

Partners

Projectcoördinator:

Partnerorganisaties:

Heb je een vraag?
Contacteer Bert Lemmens
Medewerker Expertise